۱)آرام شكيبايي با فرهنگ لغت 2000 صفحه اي  هورامي-فارسي/كه شايان تشكر ويژه ميباشد.۲) صلاح هدايتي ۳) شجاعي ۴) محمد ۵) هورامان ۶) محمد آشنا از پاوه ۷) قادري ۸) عبدالله ۹)هزارماسوله ۱۰) اهورا ۱۱) معتصم شافعی ۱۲)یاسر خالدی زاد

ئاد:او (مذکر)

ئاده:او (مونث)                                                 

ئادی:آنها

ئارده ي:آوردن

ئارو:امروز

ئاردي=هاردي

ئازا:زرنگ،به معني زود هم هست(ئازا بو:زود بيا)

ئاژه: وضعیت،موقعیت،اسباب و اساسیه

ئاژاوه:دعوا،ناخوشی

ئاسانه:آستانه(من شه وی ناله م جوش ئاورده بو- سه گی (ئاسانه ت)بیدار که رده بو)

ئاساو:آسياب

ئاسک:آهو

ئاسن:آهن

ئاشو:فتنه

ئالوش،ورياي:خارش

ئامای:آمدن

ئانه:آن

ئاو:آب

ئاوا:آباد

ئاوات:آرزو

ئاوایی،ده گا:آبادی،روستا

ئاویر،ئه یر:آتش

ئاويرگا،ئارگا:آتشدان

ئاهر،ئه یر=ئاوير

ئه دا:مادر

ئه ره ژنه=یه ره ژنه

ئه رك:وظيفه

ئه لکه سه ما:نوعی پرنده

ئه و په ر ، ئه و ده س:آنطرف،روبرو،مقابل

ئه وجاخ كور:ابتر،مقطوع النسل

ئه وه ته قاي،ته قايوه:انفجار

ئه هوه ن:آرام

ئیده،ایننه:اینقدر

ئیدی:اینها

ئیژای:ارزیدن،ارزش داشتن

ئیسال:امسال

ئیسه:الان،اکنون،حالا

ئیش:درد

ئیشمه،شمه:شما

ئیمه:ما

ئیننه،یه ننه:اینقدر

بابا:پدربزرگ

بابا پیاره:ناپدری

باخ:باغ

باخه وان:باغبان

بان:بام

بانگ:اذان

بانجان:گوجه فرنگی

باوه شين،باوه شان:بادبزن

بایقوش،که لکه له وان:جغد

به ران،سابرین:گوسفند نر

به ره لا:رها،آزاد

به رده ی:بردن

به رز:بلند

به رشیه ی:دررفتن،فرارکردن

به زه يي:ترحم

به ژن،بالا:اندام

به ش:سهم

به ق:کبک نر

به لوو:بلوط

به ی:درخت به

به ينه ت:عهد

برمانه،بنمانه:نشان بده،نمایان کن

برو،پیله:ابرو

بروقیایوه:درخشیدن

بریه ی:بریدن

بلچی:درخت زالزالک

بلوق:آبسه

بلیسه،گر،شوله:شعله

بنه ره ت=ره سه ن

بنه رو:بامداد،اول روز

بنچينه:اساس

بوختاني:بهتان زدن

بول:خاکستر

بیه ی:بودن،شدن(مثال/گه وره بیه ی:بزرگ شدن)

بي به ر،ده ر نه وارده:بدرد نخور،بي ثمر

بيجگه،جگه:جز،بجز

بیزیای:تنفر

پا،قچ،قاچ:پا

پار:پارسال

پاسه،چانه،چامنه=حه ر پاسه

پال:کنار،بغل

پالا:کفش

پان،وال:پهن،گشاد،وسیع

پانتول:شلوار

په پووسليماله:شانه به سر،هدهد

په راسوو:دنده(عضو بدن)

په رداخ،قرووشکه:لیوان

په ری:پریروز

په ری،په ی:برای

په شیو:ناراحت،پریشان

په له:عجله

په لکه(در زن)،پرچ(درمردان خصوصا دراویش):زلف

پرشنگ:اشعه

پژگ:افشانه

پسل:نوعی گیاه با برگی شبیه گل لاله

پشکول،قلف:قفل

پوخته:تمیز

پوژناي:پوشانيدن،استتار

پول:دسته،گروه

پووزه وانی:نوعی پوشش زمستانی روی جوراب.(مختص هورامانات)

پیا:مرد

پیاله:استکان

پرشنگ:اشعه

پیچک:گیاهی است

پیرار:پیرار سال

پیس:کثیف

پيسه،چينه=حه رپيسه

پیسه و ،وینه و :مثل...

پیشه:استخوان

پيشه،رمله=توم

پیله،برو:ابرو

پیل:گونه،لپ

پیوار:دور

تاته:پدر

تاقي كه رده يوه:آزمايش كردن

تاوياي:ذوب شدن،آب شدن

ته رسای:ترسیدن

ته سک:تنگ

ته قايوه،ئه وه ته قاي:انفجار

ته م:مه

ته وه رگ:تگرگ

ته وه ن،کوپه ل،درک،دیولی،قه زالی،تاش:سنگ

تف:آب دهان

تفی:توت

تکیای:چکیدن

تن،کرژ:سریع،تند

تریشته:تیشه

توپ شه قانی:فوتبال

توره:عصبانی

توز:گرد،گرد و خاک

تووته:سگ

تووش بيه ي:مبتلا شدن

توم،پيشه،رمله:هسته

تير:سير{از غذا خوردن و ...}

تير:اخمو

تیژ:تیز

تيكه ل،هاميته:مخلوط،آميختگي

تیک دای:خراب کردن،ویران کردن

جار:اعلان

جار،كه ره ت:بار ، دفعه

جام:آينه

جه:از{حرف اضافه}

جه رگ:جگر

جه مین،روه،چورچه م=دیم

جیا:جدا

جگه=بیجگه

جگه ره:سیگار

جلي:لباس

چامنه،چانه،پاسه:آنگونه،همانطور

چاشتی:غذا

چه کچن،خويري:ولگرد

چه ناكي:فك

چه رمه:سفید

چه م:چشم

چه مچه:قاشق

چه مچه پیاله:قاشق شیرین کردن چای

چه مچه کوده: قاشق بزرگ آشپزی

چه نی:چگونه

چه نی،چه نه:همراه...

چه نی:سوزن

چراوی:چراغ

چزي:نيش

چکو:کجا

چلاکیایره=زله په تیای(جه وه رم)

چلک:چرک

چلي:اربعين

چننه:چقدر

چنيه ي:بافتن

چورچه م،روه=دیم

چیچه:پستان

چی،چیگه:اینجا

چیی،په ی چیشی:چرا،برای چه

چیر:زیر

چیر پیاله:فنجان

چیل:کبک ماده

چيا:سرد

چیو:شی،چیز

چیوه ل:قبلا،پیش ازاین

حه ر:هر(حرف اضافه)

حه ر پاسه، پاسه:همانطور،آنگونه

حه ر پيسه،پيسه:همينطور،اينگونه

حه وت:هفت،عدد۷

خاپوور،كاول:ويران

خاس:خوب

خاو،يه واش:آهسته،كند

خه زان،ره زان:خزان

خرت:گرد،مدور

خزای:خزیدن

خوژه:نوعی گیاه

خولک،خه لک:مردم

خويري=چه كچن

دال:عقاب

دالي،كوچي:اندكي،كمي

دایوه:فرودآمدن

ده ر سات:یکباره،آناً

ده ر نه وارده،بي بر:بدرد نخور،بي ثمر

ده س:دست

ده س و ديم:وضو

ده گا=آوایی

ده لاك:آرايشگر

ده نگ:صدا

ده ورووبه ر:اطراف

ده وله مه ن:ثروتمند

ددان:دندان

درو:دروغ

دروزن:دروغگو

دروی:دروغ

دريژ:دراز،طولاني

دریژای:طول،امتداد

دز:دزد

دل،زیل:قلب،دل

دما:بعد

دمايي:بعدا

دو:دوغ

دواردی:قیچی

دیار:پیدا،نمایان

دیه ی،دیای:دیدن

دیدی:نامادری

دیسان،واوه ی:دوباره

دیل:اسیر

دیم:صورت(عضوی از بدن)

دییه:صورت

رازناي:آراستن

راو:شکار

راوچی:شکارچی

ره سه ن،بنه ره ت:اصل و نسب

ره مای:دویدن

ره هيل:ترور

رچياي:يخ بستن،منجمد شدن

رشته ی:رنگ کردن،رنگریزی

رمله،پيشه=توم

روه،چورچه م،جه مین=دیم

روجیار:خورشید

روجیارپریس:آفتاب گردان

روچن:نورگير،منفذ بام خانه

ریواو:گیاه ریواس

زا:زاده(مثال. لالو زا :دائی زاده)

زاروله:بچه،طفل

زام:زخم

زه رده واله:زنبور

زه ریف:زیبا

زه ما:داماد

زه نگول:زانو

زه ین روشن:تیز هوش،باهوش

زره پیای=گلیرای

زگار:ضعیف

زله په تیای(جه وه رم)،چلاکیایره:از خواب پریدن

زنج:زنخدان

زوخاو:غم و غصه درونی

زوان:زبان

زور:قدرت،نیرو،زور

زول:فرزند نامشروع (و کنایه از آدم دغل باز)

زوو،قه دیم:زود،قدیم

زیل،دل:دل،قلب

ژار:زهر

ژاراو:زهرآلود

ژه ره ژ:كبك

ژه ک،فرو:آغوز

ژه نی:زن

ژمارای:شمردن

ژنیه ی:شنیدن

ژیر:عاقل،خردمند

سابرین،به ران:گوسفند نر

سانای:خریدن

سه ر:بالا

سه رجه م:رویهم رفته

سه یایوه:رفع خستگی کردن،استراحت كردن

سل:دوری و فاصله گرفتن

سله مای:فرار از ترس

سوبه:بخاري

سوته ي=سوچياي

سوچیای:سوختن

سووچه ر:جوجه تیغی

سوور:قرمز،سرخ

سووک:سبک

سیاو:سیاه

سیراجی:پنیر!

شه تاو=وه رواو

شه مشه له کوری:خفاش

شه و بو:گل شب بو

شرِ:کهنه،فرسوده

شنیه ی=ژنیه ی

شوانه:چوپان

شوت،شفت:شير{از لبنيات}

شوته وه ر:شیرخواره،کودک

شور،هالوچياره:آويزان

شوله،گر،بلیسه:شعله

شون و قولاخ:آدرس،نشاني

شیت:دیوانه

شیلانی:هلو

عال:خوب

غه زينه:گنج

فارای،وارای:عوض کردن،تغییر دادن

فه ره جی،فه ره نجی:نوعی پوشش مردانه ساخته هورامان

فرو،ژه ك:آغوز

فره:زياد،خيلي زياد

فير بيه ي:ياد گرفتن

فیشته ر،فره ته ر:بیشتر

قاچ،پا،قچ:پا

قاژ:نوعی پرنده

قاژنگ،قرژانگ:خرچنگ

قالاو:نوعی پرنده

قه پان:نوعی ترازو

قه دیم،زوو:قدیم،زود

قه يش نيا،قه دش نيا:اشكالي ندارد

قسی:سخن

قسه که رده ی:سخن گفتن

قلواز:آبشار کوچک/وه زه ن:آبشار بلند

قلیچکه،کلک:دم(بضم د)

قرچه:...............

قرژانگ،قاژنگ:خرچنگ

قرواق:قورباغه

قرووشکه،په رداخ:لیوان

قمام:گياه اذخر

قورس:سنگین

قوزه:سرفه

قولاپه:قوزک

قولمه،كوله=مه له كور

کاردی:چاقو،کارد

کام:کدام

کامشا:کدامیک

كاول=خاپور

کاوه تری:کبوتر

كه ره ت،جار:بار ، دفعه

که رده ینه:پوشیدن

که رده ی:کردن

که رگ:مرغ

که ری:کره

که ش:دامنه کوه

که له شییر:خروس

که له که ، دیوار:دیوار

که لکه له وان،بایقوش:جغد

كه لو په ل:اثاثيه

که مانی:نوعی کفش زمستانی که مانع فرو رفتن در برف میشود. (مختص هورامانات)

که وا:کت(بضم کاف)

كه وه:آبي

که وته ی:افتادن

که وه:آبی

كته:گربه

کتوپر:آني،ناگاه،اتفاقي

کرژ،تن:سریع،تند

کز:افسرده،غمگين

کلک،قلیچکه:دم(بضم د)

كلكه،گولكه:انگشت

کناچی:دختر

کو،که مه ر،که ش:کوه

کوبیه ی:جمع شدن

کوپ،کولم:گپ،گونه

كوت،لت:نصف

كوچي،دالي:اندكي،كمي

کور:پسر

کورت:کوتاه

كووز:قاچ

کوسار:رشته کوه

کوشنایوه:خاموش کردن

كوله،قولمه=مه له کور

كولبه ر:حمال

كو كه رده ي:جمع كردن

کیاسه ی:فرستادن

کی:چه کسی

کیشای:کشیدن

گاور:گبر،آتش پرست

گه ره ک بیه ی:خواستن،دوست داشتن

گه رمی:گندم

گه سه ي،گه سته ي:گزيدن

گه لا،وه لگ:برگ

گه نای:فاسد شدن،گندیدن

گجي:پيراهن

گرد:همه،کل

گر،بلیسه،شوله:شعله

گره وای:گریه کردن

گرژ:جمع

گزه ري:هويج

گزي:جارو

گلوپ،لامپ

گلویز:آب دهان

گلیرای،زره پیای:زمین خوردن

گوار:بچه کبک

گوتره ی:الکی

گوراله حاجیانی:گل بابونه

گورالي:گل

گوراني:آواز

گوره وی:جوراب

گوره که،گوره کله:گوساله

گوژ گیرته ی:گوش دادن

گول:زشت

گولكه=كلكه

گومه:آبگير

گیان:جان،روان

گیسناینه:روشن کردن

گيل:آدم ساده و نادان

گیواو:گیاه

لابه رده ی:برداشتن

لافاو:سیل

له ممه:شکم

له واسه:کف دست

له وه ریای:چریدن

لت=كوت

لچ:لب

لریایوه:لرزیدن

لواي:رفتن

لول:موی فر

لووت:بینی

ليكاوي:آب دهان

لیلاو،هه رراو:آب گل آلود

ما،هه له ت:پرتگاه

ماس:ماست

ماساو:ماهی

ماساي:باد كردن،پف كردن،مجازا به عصبانيت و خشمگين شدن هم گفته ميشود.

ماما:مادربزرگ

مانگه:ماه

مانیا:خسته

مانیای:خستگی

مه تی:عمه،خاله

مه ره:غار

مه رده ی:مردن

مه ژگ:مغز

مه شی:مگس

مه شووله:پشه

مه کی:نمک

مه له کور،كوله،قولمه:ملخ

مه لهه م:مرهم،دارو

مه هاردی: وسیله ای در پخت نان برای پهن کردن نان

مه ی:گوسفند

مه لي:شنا

مه ي:گوسفند

مته ی:ریختن

مچکله،وچکله:کوچک

مردای:ایستادن

مرو:گلابي

مریچیلی:گنجشک

مزگه ری:سکسکه

مزگی:مسجد

مشار:اره

مشیه،ئشیه م:بایستی

مل:گردن

مله:موش

موچیاری:نصیحت

میمان:میهمان

میوی:درخت مو